Voodoodag

In Benin wordt vandaag de jaarlijkse Voodoodag gehouden.

Ik weet bijzonder weinig over dit onderwerp en durf nauwelijks iets op te schrijven. Een paar snelle zoekopdrachten in Google leverden de volgende dingen op:

Duizenden mensen komen van over de hele wereld naar de havenstad Ouidah voor een dag van zang, dans en rituele slachtingen van geiten en kippen. Schijnbaar wordt daarbij ook gin gedronken. Of de geofferde dieren dan gegeten worden is niet duidelijk. Maar ik ga daar van uit.

voodoo altaar
Foto genomen door Dominik Schwarz. Met een CC-BY-SA 2.0 licensie

Voodoo wordt beleid door 60% van de inwoners van Benin en is daar een officiele godsdienst. Tijdens de Voodoodag worden voorouders geeërd. Voodoo is een godsdienst die uitgaat van de natuurkrachten water, vuur, aarde en lucht.

Het is een kleurrijk feest wat ik niet zomaar als zonderling wil wegzetten. Het is makkelijk om in vooroordelen te verzanden rond donkere krachten en die poppen die we kennen uit de populaire cultuur.

Liever zou ik vandaag willen nadenken over de spirituele band van mens en natuur. Een geofferd dier zorgt voor verbinding met overleden familieleden en biedt bescherming tegen allerlei kwaad. Dat verband gaat dus om herinnering en overdracht, maar ook over respect en ontzag.

Nu ga ik geen geit slachten, maar ik kan wel wat meer ontzag opbrengen voor het eten wat ik bereid of wat er voor mij bereidt is vandaag.

Plough monday

Aan de slag mensen! Kerst is voorbij en er moet weer gewerkt worden. Plough monday is de start van het agrarische jaar in Engeland, vooral in het oosten. Dit laat men niet zonder uiterlijk vertoon voorbij gaan. Boeren slepen in optocht een versierde ploeg door de straten en halen dan bij de dorpelingen ook geld op. Als je tijd hebt en het leuk vindt kan je naar Ramsey, bij Ely in Cambridgeshire. De optocht begint om 13.00 uur bij de lagere school.

Ploeg in Whittlesey
Een ploeg word door de straten van Whittlesey getrokken. Als onderdeel van het Whittlesey Straw Bear Festival processie. Foto van Simon Garbutt

En wat eet je dan? Plough pudding. Een gekookte ‘pudding’ met niervet waar vlees en uien in zitten. Die wordt dan vooral in Norfolk gegeten. Vind hier het recept. Het is minder vies dan het klinkt, echt.

Ik ga vandaag ook weer werken na mijn kerst vakantie. Sinds ik weet van plough monday ben ik van zin om stil te staan bij deze overgang. Ik weet alleen nog niet precies hoe.

Het idee is dan ook nieuw voor mij. Dat je voor voor dit soort schijnbaar nietszeggende dagen een moment optuigt. Ik zou het leuk vinden als er een “laptop monday” in het leven geroepen zou worden. Wat zou er dan in een laptop pudding zitten? In ieder geval geen niervet wat mij betreft.

 

Babinden

Op deze dag wordt de vroedvrouw gevierd in Bulgarije. Moeders die in het voorgaande jaar bevielen gaan met hun kinderen naar een gemeenschappelijke waterput. De vroedvrouw wast de gezichten van de kinderen op rituele wijze. Met de lunch wordt er samen gegeten. De moeders hebben dan een feestmaal voorbereid. Iedere vrouw neemt een pogacha brood mee en banista (gekookt of geroosterde kip) en er wordt Rakia gedronken brandewijn van fruit. Er wordt gezongen en gegrapt en pas als de ceremonie afgelopen is mogen de mannen erbij. Die nemen, verkleed als ossen, de vroedvrouw mee naar de rivier en wassen haar. Er is een gezamelijk feest in het dorp en de vroedvrouw wordt naar huis gebracht en krijgt cadeaus mee.

Babinden in het Bulgaarse dorp Senokos (Wikimedia commons)

Dit merkwaardige feest geeft ons de gelegenheid om nieuw leven en vruchtbaarheid te vieren en stil te staan bij hoe wonderbaarlijk een geboorte werkelijk is. Het is een luchtig feest, neem het vooral niet te serieus. Het is de bedoeling dat je veel lacht vandaag.

Wat mij betreft is het belangrijkste aspect van Babinden dat het een feest is waar vrouwen het middelpunt van de aandacht zijn. En dat hun belangrijke rol in de samenleving op waarde wordt geschat. Waarschijnlijk heb je nog nooit van deze feestdag gehoord, maar vanaf dit jaar gaan we het vieren, O.K.?

Russisch Orthodoxe Kerstmis

Nog één keerKerst vieren, het kan. Ik moet er zelf niet meer aan denken, maar in Oost Europa vieren ze vandaag de geboorte van Christus omdat ze er de Juliaanse kalender hanteren en niet onze Gregoriaanse. Het is goed om te weten dat in Rusland Kerst verboden werd in 1917 na de communistische

Patriarch of Jerusalem Theophilos
Patriarch of Jerusalem Theophilos leads the Orthodox Christmas procession inside the Church of the Nativity in the West Bank town of Bethlehem January 6, 2011. Licence agreement: http://www.creative-graphicdesign.com/licences/licensing_agreement.pdf Email: palpics@ymail.com or public.culture@gmx.de

revolutie en pas weer ingevoerd werd met de val van de Soviet Unie in 1991.

Veel Russen willen het dus wel even laten weten dat het feest is. Ze eten vaak een gans in een saus van zure room en traditionele Archangel Kozulya koekjes. Zie dit artikel in de Guardian.

In dat artikel wat opzichzelf interessant is staat ook het recept voor de gans. Als je nog nooit gans hebt gegeten moet je dat zeker een keer doen dus dit lijkt me een goede gelenheid.

Je kunt vandaag dus Kerstmis vieren op z’n Russisch, maar je kunt met dat in je achterhoofd ook stil staan bij wat het betekent om oude tradities in ere te herstellen. Zijn er dingen waar je vroeger bij stilstond, maar wat je door bepaalde omstandigheden niet meer doet. Zou je dat niet weer willen doen? Wat houdt je tegen?

Twelfth night/Reyes/Driekoningen

In Engeland wordt op Driekoningen Twelfth Night gevierd. Wij hebben thuis een receptenboek liggen waarin voor de britse feestdagen recepten staan. Hieronder is de inleidende pagina voor Twelfth Night.

twelfth night page

 

Er wordt dus een cake gebakken en daar worden een boontje en een erwt in verstopt. Mijn Spaanse schoonzus vertelde me dat het verstoppen van kleingheidjes in cake ook terug komt in de viering van Reyes in Spanje. Daar bakt men een Roscón, een type tulband waar een koningsfiguurtje en een erwt in worden verstopt en de gene die de koning vind in zijn stuk mag de rest van de dag vertellen wat de erwtvinder moet doen voor hem of haar.

Roscón

Het is een vreemde dag. Tijd om een beetje gek te doen, neem jezelf en je omgeving even niet zo serieus. De wereld buiten is kaal en grauw in hartje winter en we zijn veel binnen. Het is voor te stellen dat sommige mensen je op je zenuwen beginnen te werken.

Gebruik deze dag om te zeggen: Hey, het is allemaal een beetje moeilijk af en toe, maar niet vandaag, vandaag laat ik de onderdrukte kant van mezelf zien, de lollige, kinderachtige kant die even veel onderdeel van mij is als de serieuze, volwassen kant.

Othodoxe Kerstavond (Servië)

Waar het hier morgen Driekoningen is, is het in Servië morgen Kerst en dus vandaag Kerstavond. Het is een vastenavond, in de zin dat er strikte regels zijn met betrekking tot wat er gegeten mag worden, maar er wordt wel veel gegeten. Een ongerezen brood (badnjački kolač), geroosterde vis, gekookte bonen, Zure kool en nog veel meer.

Česnica brood
Een Česnica brood wordt traditie getrouw morgen pas gegeten. Als iemand een rechtenvrije afbeelding van badnjački kolač kan vinden hou ik me aanbevolen. Door Flickr.com gebruiker David Bailey met een CC-BY-SA 2.0 licensie.

Er zijn ook heel wat ceremonies die bij de maaltijd worden uitgevoerd. Het gezinshoofd gaat bijvoorbeeld voor het eten naar buiten met wijn, brood en een kaars. Hij haalt een onbekende Duitser aan. (waarschijnlijk wordt hier een vreemdeling in het algemeen mee bedoeld) De man gaat weer naar binnen en vertelt zijn familie dat hij zijn eten deelde met de Duitser en hem dringend verzocht in de zomer zijn gezicht niet te laten zien. Hiermee worden zomerse hagelstormen voorkomen.

Icon banquet and invitation
Icon Banquet and invitation van Flickr.com gebruiker Ted (bobosh_t) met een CC-BY-SA 2.0 licensie.

Je kunt vandaag “full Serb” gaan, mocht je dat op kunnen brengen, maar wat mij persoonlijk erg aanspreekt is dat je met het inachtnemen van de regels rond de maaltijd toch een feestmaal kunt aanrichten. Je kunt beperkingen hebben in wat voor eten er beschikbaar is en toch goed eten. Vroeger was er daadwerkelijk schaarste, nu waar wij leven eigenlijk niet en dus moet je die regels zelf handhaven, dat is niet makkelijk, maar met je naasten kun je vandaag afspreken dat je goed wilt eten zonder vlees en zuivel, maar met heel veel ander lekkers.

Tamales

In Latijns-Amerika is Kerst heel belangrijk. In landen als Mexico, Colombia en Venezuela beginnen ze half december en houden ze pas op met Driekoningen. Vasten? No way, José. Daar is het bijna een maand feest. Tijd genoeg dus om bij familie en vrienden op bezoek te gaan en lekker te eten.

tamales
Tamales (CC BY-NC 2.0 from Flicker.com user verovera78)

Er zijn dan natuurlijk wel bepaalde dingen die je hoort te eten, tamales bijvoorbeeld.

Een tamale is gemaakt van maismeel, word gestoomd in een bananenblad en gevuld met (varkens)vlees, kaas, groenten en/of fruit.

Ik heb kort gezocht naar een recept en vond er één bij Delicious days.

Kerst is een tijd om samen te komen en hoewel we hier in Nederland allang een nieuw jaar zijn begonnen kan het geen kwaad om het kerstgevoel nog even te verlengen.

Schud de Colombiaan in jezelf wakker en stel je zo gastvrij mogelijk op. Nodig wat ooms, tantes, neven en nichten uit voor een gezellige lange avond aan tafel. Lekker alle roddels doornemen en de band aanhalen met de mensen die veel betekenen, maar die je minder ziet dan je misschien zou willen.

Gastvrijheid, daar zou ik persoonlijk wel wat meer van kunnen laten zien. Gastvrijheid betekent ook inclusiviteit. Mensen betrekken, laten merken dat iemand ertoe doet. Ik vind het vaak prima om een veilige afstand te bewaren. Dat is makkelijk. Vandaag doe ik wat meer moeite.

Heilige naamdag van Jezus Christus

Vandaag is de heilige naamdag van Jezus. Het is een dag voor verschillende takken van het Christendom zoals bijvoorbeeld de jezuïeten om stil te staan bij wat Christus heeft doorstaan om de mensheid te redden. Ze geloven dat als je deze dag gebruikt om continu aan Jezus te denken je dan gereinigd wordt van zonden. Een soort spirituele detox.

This great name is likened by the Holy Spirit unto oil : Your name is as oil poured out. (Song 1:2 DR) For this reason, says St. Bernard, that as oil is light, food, and medicine; so the name of Jesus is light to the mind, food to the heart, and medicine to the soul.

Vergelijkbaar met gisteren bij de Orthodoxen, maar wellicht zonder echt te hoeven vasten kun je deze dag eenvoud en nederigheid nastreven. Met de verwijzing hierboven in het achterhoofd zou ik een eenvoudig stuk brood kopen en dat tot hoofdbestanddeel van mijn maaltijd maken.

een eenvoudig stuk brood

Wanneer heb jij je voor het laatst nederig opgesteld? Voor mij is nederigheid altijd iets ten opzichte van iemand anders, maar kun je niet ook nederig zijn tegenover jezelf? En zou je dat niet kunnen zijn met wat je in je mond stopt? Stukje brood, beetje olijfolie, simpel. Meer is soms echt niet nodig.

Armeens Orthodox vasten

Volgens de Armeens Orthodoxe kerk wordt de geboorte van Christus gevierd op 6 januari en worden er vijf dagen daaraan voorafgaand gevast. Een perfecte gelegenheid om goede voornemens kracht bij te zetten en eens goed na te denken over wat je wel en niet zou willen eten het komende jaar. Er is in de hele Orthodoxe kerk een traditie van vasten voorafgaand aan Driekoningen.

De regels van de vaste zijn eenvoudig. Geen vlees en geen zuivel, behalve vis en honing. Je mag voor jezelf regels toevoegen dus kies wat je zelf nodig vindt.

Soep als vastenmaaltijd

Het idee is dat je Christus volgt door boete te doen. Dat je de tijd neemt om je gedrag onder de loep te nemen en berouw toont voor wat je in het verleden verkeerd deed. Het biedt de mogelijkheid om een streep te zetten onder die fouten en je in te zetten voor een beter, humaner leven in de toekomst. Zelfs al geloof je niet in God of ben je geen volger van de Armeens Orthodoxe kerk is er een goede reden om op deze dag dus de Armeense vaste in acht te nemen. Er komen genoeg momenten in het jaar om over de schreef te gaan en na de overdaad van de feestdagen zijn we best bereid om gas terug te nemen.

Nieuwjaarsdag

Dit is een hele persoonlijke dag. Wat je doet op 1 januari mag je wat mij betreft helemaal zelf weten. Dit is hoe ik met vandaag omga.

Wat ik eet op deze eerste dag van het jaar is wat er over is van het vorige. Een kleffe koude oliebol en crackers met kaas, of pasta met saus uit de vriezer. Het is een dag voor de korte termijn. We moeten hem zien door te komen. Wat ik dus graag doe is vrienden en familie uitnodigen om samen niets te doen. Het liefst nog ga ik zelf bij mensen langs, dan zorgen zij voor mij. Ik eet met liefde hun restjes op.

kleffe oliebol

Als je toch een frisse start wil maken dit jaar, bekijk het dan zo: Het jaar gaat nog lang duren en we gaan nog veel eten en drinken.  Wat heb je in huis? Als je het niet wil eten gooi het dan weg. Pech gehad. Good riddance. Ga dat wat je nog wel wil eten lekker opwarmen en deel het met de mensen die nu met wallen onder hun ogen zitten mee te lezen. Of ga naar buiten. Zoek je moeder op en neem die halve pizza mee.